Yurt dışına gönderi, yurt içi kargodan iki temel noktada ayrılır: gümrük ve belge. Paketin kendisi aynı şekilde taşınır ama iki ülkenin gümrük idaresinden geçmesi gerekir ve bu geçiş, beyanınızın doğruluğuna bağlıdır.
Göndermeden önce cevaplamanız gereken üç soru
- Ürün, varış ülkesine girebiliyor mu? Her ülkenin kendi yasak ve kısıtlı ürün listesi vardır. Türkiye’den çıkabilen bir ürün, hedef ülkede takılabilir.
- Gönderi ticari mi, hediye mi? Bu ayrım vergilendirmeyi doğrudan etkiler.
- Vergileri kim ödeyecek? Alıcı mı, gönderici mi? Bunu baştan netleştirmezseniz paket varış ülkesinde bekler.
Gereken belgeler
Proforma fatura veya fatura
Her uluslararası gönderide bulunması gereken temel belgedir. İçinde şunlar yer alır:
- Gönderici ve alıcının tam adı, adresi, telefonu
- Ürünün açık tanımı (İngilizce yazılması işleri kolaylaştırır)
- Adet ve birim değer
- Toplam değer ve para birimi
- Menşe ülke
- Gönderim nedeni (satış, hediye, numune, tamir)
Ürün tanımını genel yazmayın. “Hediye”, “eşya”, “parça” gibi ifadeler gümrükte gönderinin açılmasına ve beklemesine yol açar. “Pamuklu tişört, 2 adet” gibi somut yazın.
Gümrük beyan formu
Kargo firması bunu genellikle sizin verdiğiniz bilgilerle kendisi doldurur. Beyanın doğruluğu sizin sorumluluğunuzdadır.
Ürüne özel belgeler
Gıda, kozmetik, ilaç, bitki, tohum, hayvansal ürün gibi kalemlerde varış ülkesi ek belge (sağlık sertifikası, analiz raporu, izin) isteyebilir. Bu ürünleri göndermeden önce mutlaka firmaya ve hedef ülkenin kurallarına bakın.
Ticari gönderi ve mikro ihracat
Yurt dışına satış yapıyorsanız, gönderiniz ticari kabul edilir ve bir ihracat beyanı gerekir. Hızlı kargo firmaları üzerinden yapılan küçük ölçekli ihracatlar için Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) uygulaması vardır. Bu yöntem, klasik ihracat prosedürüne göre çok daha basittir ve firmanın gümrük müşaviri tarafından yürütülür.
ETGB kapsamına girebilmek için gönderinin değer ve ağırlık bakımından belirli sınırların altında olması gerekir. Bu sınırlar mevzuatla değişir; güncel değerleri Ticaret Bakanlığı kaynaklarından veya çalıştığınız kargo firmasının gümrük biriminden teyit edin.
Hediye gönderileri
Kişiden kişiye, ticari nitelik taşımayan hediye gönderileri birçok ülkede belirli bir değere kadar muafiyetten yararlanır. Ancak:
- Muafiyet sınırı ülkeden ülkeye değişir.
- Aynı alıcıya sık gönderi yapmak, gönderileri ticari saydırabilir.
- Faturaya “hediye” yazmak, değeri düşük göstermek anlamına gelmez. Gerçek değeri yazın; düşük beyan tespit edilirse ceza uygulanır ve gönderi el konulabilir.
Maliyeti etkileyen kalemler
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Taşıma ücreti | Ağırlık veya hacimsel ağırlıktan büyük olanına göre. Uluslararası hava taşımada katsayı genellikle 5000’dir. |
| Yakıt katkı payı | Değişken oranlı ek |
| Gümrükleme hizmet bedeli | Beyan işlemleri için |
| Varış ülkesi vergileri | Gümrük vergisi, KDV veya eşdeğeri |
| Uzak bölge ek ücreti | Merkezî olmayan varış noktalarında |
| Sigorta | İsteğe bağlı, değer üzerinden |
Vergileri kimin ödeyeceği, gönderide seçilen teslim şekline göre belirlenir. Alıcının ödemesi varsayılan uygulamadır; gönderici olarak sizin üstlenmeniz de mümkündür ama bunun ayrıca belirtilmesi gerekir. Netleştirmezseniz alıcı beklemediği bir vergi faturasıyla karşılaşır ve gönderiyi reddedebilir.
Sık yapılan hatalar
- Değeri düşük beyan etmek. En yaygın ve en riskli hata. Tespit edilirse ceza, el koyma ve gönderici kaydının işaretlenmesiyle sonuçlanır. Ayrıca kayıp durumunda tazminatınız da beyan ettiğiniz düşük değerle sınırlı kalır.
- Alıcının telefonunu yazmamak. Gümrük veya kurye alıcıya ulaşamazsa paket bekler ve iade olur.
- Adresi eksik yazmak. Posta kodu uluslararası gönderide kritiktir.
- Yasaklı ürün göndermek. Parfüm, aerosol, tek başına lityum pil gibi ürünler hava taşımasında sorun çıkarır. Listeyi yasaklı ürünler yazımızda bulabilirsiniz.
- Paketi zayıf hazırlamak. Uluslararası gönderiler daha çok elden geçer. Paketleme kurallarını paketleme rehberimizde anlattık.
Süre ne kadar?
Hızlı kargo firmalarıyla Avrupa’ya birkaç iş günü, diğer kıtalara bir haftaya yaklaşan süreler tipiktir. Ancak buna gümrük bekleme süresi dâhil değildir. Gümrükte bir belge eksikliği çıkarsa süre günlerce uzayabilir. Bu yüzden zaman baskısı olan gönderilerde belgeleri baştan eksiksiz hazırlamak, hızlı hizmet satın almaktan daha belirleyicidir.
Türkiye’ye gelen gönderilerin gümrük süreci için yurt dışından gelen kargo yazımıza bakabilirsiniz.